چون بررسي تمام مصدومين توسط يك يا دو افسر ترياژمشكل و طاقت فرساست . لذا امروزه توصيه مي شود كه يك مركز تخليه در كنار و خارج منطقه آسيب ايجاد شده و مصدومين پس از ورود و ثبت برخي نشانه ها از آن نقطه توزيع شوند . در حال حاضر ترياژ بخشي از مديريت انبوه مصدومين مي باشد.

مصدومان انبوه را جز با ترياژ صحيح نمي توان ساماندهي كرد. هدف از ترياژ اولويت بندي مصدومان بر اساس نياز آنان به خدمات فوريتي پزشكي است.

انجام ترياژ مناسب منوط به ارزيابي سريع مصدومان است  ترياژ اوليه مي تواند توسط ماهر ترين فرد حاضر در صحنه به انجام برسد

  مصدومان به چهار دسته تقسيم شده و برچسبهاي مخصوص رنگي دريافت مي كنند.

ترياژ اوليه در محل وقوع حادثه انجام مي شود . در محل جمع آوري ،  ترياژ ثانويه به انجام مي رسد  چون در حين انتقال و يا با گذشت زمان ممكن است اولويت مصدومان متغير باشد . در هر مركز پذيرش مصدومان ترياژ مجدد انجام مي شود.

انتقال مصدومان از محل وقوع حادثه تا محل جمع آوري و از آنجا تا بيمارستان هاي مرجع نياز به ساماندهي آمبو لانسهاي درگير دارد . آمبولانس  داراي انواع گوناگون مي باشد و از آمبو لانسهاي ساده معمولي تا آمبولانسهاي پيشرفته را شامل مي شود. حسب موقعيت  ، تعداد مصدومان  ، مكان جغرافيايي و امكانات موجود  ،  ترابري هوايي و دريايي نيز مي تواند به كار گرفته شود همه سازمانها ي امدادي نيازمندي برنامه ريزي در اين خصوص ،  تعريف سناريو هاي جايگزين و تدوين مي باشند.

 

 

اهداف ترياژ

- تشخيص سريع مصدوميني كه نياز به تثبيت فوري مراقبتهاي پزشكي ميداني دارند

- تشخيص مصدوميني كه فقط با جراحي فوري مي توانند نجات يابند.

 

 

 

روند ترياژ ميداني در سه مقطع صورت مي گيرد

ترياژ در صحنه                                      ترياژ مديكال                                          ترياژ انتقال

 

 

اين ترياژ طبقه بندي مصدومين در صحنه حادثه يعني محلي كه اولين بار پيدا مي شوند و يا در محل تجمع مصدومين مي باشد. اين ترياژ به علت محدوديت منابع درماني غالبا توسط امدادگر ان و گاهي تكنسين هاي اورژانس انجام مي شود.

 

 

با توجه به اين كه امداد گران تجربه كافي در ترياژ ندارند . و غالبا مصدومين قرمز و زرد را از يك ديگر تشخيص نميدهند در اين نوع ترياژ مصدومين به دو گروه تقسيم مي شوند:

اول كسانيكه نيازمند مراقبتهاي پزشكي فوري هستند  دوم كسانيكه مي توانند منتظر بمانند و به عبارت ديگر طبقه بندي مصدومين به حاد يا قرمز و زرد و غير حاد سبز و سياه مصدومين حاد با يك نوار قرمز بزرگ و مصدومين غير حاد با نوار سبز علامت گذاري مي شوند. با اين روش زمان ترياژ در صحنه ( شامل ارزيابي ، طبقه بندي علامت گذاري و انتقال) به طور قابل توجهي كوتاه و طبقه بندي غلط نيز كاهش مي يابد.

اين ترياژ در محل ورود در پست مراقبتهاي پزشكي پيشرفته و توسط پرسنل با تجربه مراقبتهاي پزشكي كه مهارت زيادي در ترياژ دارند صورت مي پذيرد . اگر چه مصدومين بيشتر مجروحين هستند ولي برخي حوادث ويژه مثل مسمومين غذايي انبوه و مسموميتهاي شيميايي قربانياني دارند كه فقط نياز به مراقبتهاي شديد دارند و از اين گذشته درمان اوليه شوك در احياء مي باشد.

از اين جهت پزشك متخصص ارجح به عنوان مسئول ترياژ به ترتيب  : 
  پزشك متخصص اورژانس - متخصص بيهوشي و جراح مي باشد . هدف ترياژ مديكال تعيين سطح مراقبتهاي مورد نياز مي باشد

در اين مرحله كه از tag  يا كارتهاي ترياژ كه با رنگ كد بندي شده اند استفاده مي شود. اطلاعات دقيقتري از مصدومين روي اين كارتها ثبت مي شودو با استفاده از برچسبهاي رنگي ، مصدومين در چهار سطح درماني طبقه بندي مي شوند.

1- قرمز  :     نيازمند مراقبت فوري براي تثبيت وضعيت هستند . و بدون اين مراقبتها در عرض دقايق تا كمتر از يك ساعت جان خود را از دست ميدهند . مثل شوك به هر علت ، اختلالات تنفسي ، ضربه با مردمكهاي نا مساوي ، خونريزي شديد خارجي ، قطع عضو ناقص - سوختگي شديد صورت و راههاي هوايي نشانه هاي انفاركتوس ، ميو كارد ( سكته قلبي) ،  مسموميت شديد و مراحل بحراني زايمان  . اين مراقبتهاي ميداني فوري براي مصدومين كه مستعد زنده ماندن و نجات از مرگ هستند موجب مي شود كه آنها تا انتقال به يك مركز درماني دوام بياورند و براي درمان آنها را آماده نمايد . همچنين موجب طبقه بندي مجدد آنها از قرمز به زرد مي شود.( وظائف پزشك يا پرستار و امدادگر براي اين گروه مشخص شده)

2- زرد  :  نيازمند مراقبت و نظارت دقيق هستند ولي مراقبت ميتواند تا حدي با تاخير انجام شود. زيرا اين بيماران بدون اقدامات درماني هم حد اقل يك ساعت يا بيشتر دوام مي آورند. به هر حال تمام اين بيماران رگ گيري مي شوند و براي بروز هر گونه عوارض به دقت نظارت مي گردند و در اولين اقدامات درماني براي آنها صورت مي گيرد. خطر شوك ( مثل حمله قلبي - تروماي شديد شكم) شكستگي مركب - شكستگي فمور و لگن- سوختگي هاي شديد - ضربه مغزي همراه با كاهش سطح هوشياري و مصدومين با وضعيت نا مطمئن.

3- سبز : افرادي هستند كه صدمات خفيف دارند و بدون درمان هم خطر مرگ يا عوارض دائمي آنها را تهديد نمي كند مثل شكستگي هاي كوچك ، سوختگي و زخمهاي خفيف ، اختلالات عصبي ، رواني ، اختلالات زنان و زايمان، اين بيماران پس از پانسمان و آتل بندي در انتهاي عمليات ميداني انتقال خواهند يافت.مصدوميني نيز كه مستعد مرگ هستند و اميدي به زنده ماندن آنها نيست در اين گروه طبقه بندي مي شوند و در انتهاي عمليات ميداني در صورتيكه هنوز زنده باشند به مراكز درماني انتقال مي يابند مثل سوختگي بيش از  %70 و شوك در مراحل پاياني در برخي طبقه بندي ها اين گروه با رنگ آبي مشخص مي شوند.

4- سياه ( فوت شدگان ):

براساس دستور العملي كه توسط معاونت بهداشتي تهيه مي شود اجساد دفن مي شود.

نكته :  شرايط ويژه پاسخ هاي متفاوتي را ايجاب مي كنند يك مصدوم با سوختگي %50 به طور كلاسيك در گروه قرمز طبقه بندي مي شوند. در يك حادثه با تعداد اندكي مصدومين و دسترسي به منابع درماني لازم اين مصدوم بايد به طور جدي تحت مراقبت قرار گيرد و به سرعت به يك واحد مراقبتهاي ويژه انتقال يابد. ولي در يك سانحه با مصدومين انبوه كه منابع درماني محدود هستند ، شروع درمان يك چنين مصدوم سوختگي مي تواند تا يك ساعت مادامي كه مشكلات تنفسي ندارد به تاخير انداخته شود و بنا بر اين اين مصدوم در گروه زرد طبقه بندي مي شود.

نكته : برخي از مولفين به گروه انتظار يا رنگ آبي اعتقاد ي ندارند.

 

 

 

ترياژ انتقال

اين ترياژ مصدومين را براي انتقال به مراكز مراقبتهاي پزشكي كه از پيش هماهنگ شده اند اولويت بندي مي كند. چنانچه پست مراقبتهاي پزشكي پيشرفته در ايفاي نقش خود موفق باشد ، در نتيجه درمانهاي انجام شده ، تعداد مصدومين قرمز كاهش مي يابد. بنابر اين لازم است مصدومين قبل از انتقال ، مجددا ارزيابي و در صورت لزوم بر چسب رنگي آنها تغيير مي يابد.

مسئول پست مراقبتهاي پزشكي پيشرفته بر اساس وضعيت مصدومين و با هماهنگي پست فرماندهي و بيمارستان مقصد تعيين ميكند كه چه كساني به كدام مقصد و با چه وسيله نقليه و اسكورت درماني انتقال مييا بند.

كد بندي رنگي مصدومين به قرار زير است :

قرمز : فورا يا در اولين فرصت ممكن توسط آمبولانس مجهز و اسكورت درماني به بيمارستان تعيين شده انتقال مي يابند اين مصدومين به طور كلي دو دسته هستند

الف) كسانيكه نيازمند جراحي اورژانس هستند

ب) كسانيكه به بخش ICU  منتقل مي شوند

زرد :  پس از انتقال مصدومين قرمز توسط آمبولانس و اسكورت امدادگر به بيمارستان انتقال مي يابند

 

 

 

اقدامات  

1- كنترل راه هوايي - تنفس و گردش خون

2- قرار دادن مصدوم در وضعيت مناسب

3- كنترل خونريزي

4- بي حركت كردن شكستگي

5- پانسمان

امدادگر بايد به خاطر داشته باشد كه در صحنه حادثه مهمترين اولويت انتقال مصدومين حاد به پست مراقبتهاي پزشكي پيشرفته ، ضمن اطمينان از انجام كمكهاي اوليه  كليدي مثل راه هوايي و كنترل خونريزي مي باشد از آن جائيكه احياي قلبي - ريوي cpr  زمان و نيروي انساني زيادي را به خود اختصاص ميدهد ، در صحنه يك حادثه با وضعيت مصدومين انبوه هرگز نبايد cpr   انجام شود.

 

 

 

مدارك پزشكي ترياژ و كار برد آنها

در ترياژ اوليه مسئول بخش يا گروه از ابتدا تا انتها ي مسير مصدومين حركت مي كند تا تعداد تقريبي آنان بدست آيد . در اين مرحله چنانچه پرسنل كافي حضور داشته باشند ، همزمان قربانيان براساس وخامت ظاهر حال آنان علامت گذاري مي شوند كه بتوانند مشكلات تهديد كننده زندگي را بر طرف كنند ، مثل باز كردن راه هوايي و كنترل خونريزي شديد.  در سوانح خيلي بزرگ كه ساختمانها ي بزرگ چند طبقه يا نواحي متعدد آسيب مي بينند ، مسئول ترياژ براي هر طبقه يا ناحيه يك تيم ترياژ تعيين ميكند

 

 

 

كارت هاي ترياژ

1- ابتدا با ارزيابي سريع وضعيت مصدوم اولويت او را تعيين كنيد . 2- در بالاي كارت از بالا به پايين 4 قطعه رنگي - قرمز - زرد - سبز و سياه قرار دارد كه همه آنها داراي يك شماره شناسايي 5 يا 6 رقمي يكسان هستند قطعات رنگي كه بالاتر از اولويت مصدوم هستند را از محل نقطه چين جدا كنيد. مسلما اگر اولويت مصدوم قرمز باشد چيزي جدا نمي شود. در ارزيابي و ترياژ مجدد ، چنانچه اولويت مصدوم تنزل كند ( حال مصدوم بهتر شود) مجددا قطعه بالاتر از اولويت فعلي را جدا كنيد و چنانچه در ارزيابي مجدد اولويت قرباني بالاتر برود لازم است كارت ترياژ را عوض كنيد.به اين ترتيب هميشه قطع رنگي بالايي نشان دهنده اولويت قرباني است.ضمنا در صورتيكه يكي از مصدومين در سانحه گرفتار شده ولي جراحتي بر نداشته روي كارت ترياژ بنويسيد. غير مجروح بنابراين مصدومين براي هر گونه جراحات و عوارض بعدي نظارت مي شوند.